Ρ. Γασπαράτου Eισαγωγή στη φιλοσοφία
•Με τι ασχολείται ο κλάδος της εφαρμοσμένης ηθικής;
•Δίκαιο
•Ηθική επιχειρήσεων
•Βιοηθική
ΣΚΟΠΟΙ
•να κατανοήσουμε με τι ασχολείται ο κλάδος της εφαρμοσμένης ηθικής
•να συζητήσουμε σύγχρονα προβλήματα εφαρμοσμένης ηθικής
•να συζητήσουμε σύγχρονα προβλήματα εφαρμοσμένης ηθικής, εφαρμόζοντας τις θεωρίες του ωφελιμισμού, της κατηγορικής προσταγής του Καντ & της θεωρίας αρετών του Αριστοτέλη
•να εξασκηθούμε στην φιλοσοφική μέθοδο
Οι ηθικές θεωρίες συχνά αξιοποιούνται ούτως ώστε να δώσουν πρακτικές λύσεις σε προβλήματα που απασχολούν διάφορους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας, όπως το δίκαιο και τα νομικά, η βιοηθική, η ηθική των επιχειρήσεων κ.λπ.
Παραδείγματα από το χώρο του δικαίου (νομικά, πολιτική)
η αναγραφή του θρησκεύματος στις ταυτότητες;
η απαγόρευση των γυναικών στο Αγ. Όρος;
η μουσουλμανική μαντίλα σε δημόσιους κοσμικούς χώρους;
η επέμβαση στα εσωτερικά ενός άλλου κράτους;
•ποια είναι τα ανθρώπινα δικαιώματα; γιατί αυτά;
•γιατί πρέπει να σεβόμαστε τα ανθρώπινα δικαιώματα;
•μπορεί να δικαιολογηθεί ηθικά (και να επιτραπεί νομικά) θανατική ποινή;
Παραδείγματα από το χώρο της ηθικής επιχειρήσεων
•πώς πρέπει να φέρομαι στους υφιστάμενους / υπάλληλούς μου; γιατί;
•τι είδη σχέσεων θα πρέπει να καλλιεργώ στην επιχείρησή μου και με τι κόστος;
•είναι ηθικό να τους έχω ευχαριστημένους για να αποκομίζω κέρδος;
•πως πρέπει να φέρομαι σε ειδικές ομάδες πληθυσμού (π.χ. άτομα με αναπηρία, πρώην τοξικομανείς, πρώην φυλακισμένους κ.λπ.);
•τι είδους επιχείρηση να επιδοτήσω/ σε τι να επενδύσω (με ποια κριτήρια θα επιλέξω);
Παραδείγματα από το χώρο της βιοηθικής
•είναι ηθικά δικαιολογημένη η αυτοκτονία;
•μπορεί να δικαιολογηθεί ηθικά (και να επιτραπεί νομικά) η ευθανασία;
•είναι ηθικά δικαιολογημένη η κλωνοποίηση, και υπό ποιους όρους;
•μπορεί κανείς να επεμβαίνει και να τροποποιεί το DNA ενός οργανισμού και υπό ποιους όρους;
•με ποια κριτήρια θα αποφασίσουμε ποιος ασθενής θα πάρει (π.χ.) το μοναδικό κρεβάτι στην εντατική ενός νοσοκομείου ή σε ποιον θα μεταμοσχευθεί ένα όργανο;
Ηθική: ποιό είναι το κριτήριο της ηθικής πράξης;
•Ωφελιμισμός: οι κοινωνικές συνέπειες. Ηθική είναι μία πράξη που μεγιστοποιεί την ωφέλεια για τον μέγιστο αριθμό ανθρώπων
•Δεοντολογική θεωρία Καντ: το καθήκον. Ηθικός είμαι όταν κάνω το καθήκον μου, έτσι όπως υπαγορεύεται από την λογική μου (δηλαδή όταν ακολουθώ την κατηγορική προσταγή)
•Θεωρία αρετών Αριστοτέλη: οι αρετές. Ηθικός είμαι όταν καλλιεργώ τις αρετές του χαρακτήρα μου, έτσι ώστε να πράττω αυθόρμητα την μεσότητα
Πώς θα απαντούσε κάθε μια από αυτές τις θεωρίες στα προβλήματα της εφαρμοσμένης ηθικής που είδαμε πιο πάνω;
•Θέματα για συζήτηση
•Εφαρμόστε τις θεωρίες του ωφελιμισμού, της κατηγορικής προσταγής του Καντ & της θεωρίας αρετών του Αριστοτέλη στα σύγχρονα προβλήματα εφαρμοσμένης ηθικής:
•Τι θα απαντούσε ένας ωφελιμιστής, ένας καντιανός ή ένας αριστοτελιστής στα παραπάνω διλήμματα;
•ποια θεωρία δίνει πιο γρήγορες απαντήσεις;
•ποιας θεωρίας οι απαντήσεις είναι κατά τη γνώμη σας οι πιο ηθικές;
Πηγές & βιβλιογραφικές προτάσεις
Γασπαράτου, Ρ. (2013). Εισαγωγή στη Φιλοσοφία. Σημειώσεις Πανεπιστημιακών Παραδόσεων. ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών. Nagel, T. (1989). Θεμελιώδη φιλοσοφικά προβλήματα. Αθήνα: Εκδόσεις Σμίλη. Πελεγρίνης, Θ. (1997). Ηθική Φιλοσοφία. Αθήνα: Εκδόσεις Ελληνικά γράμματα. Σαμπατέρ, Φ. (2003). Οι ερωτήσεις της ζωής. Εκδόσεις Αίολος. Savater, F. (2009). Μιλώντας στο γιο μου για την ηθική και την ελευθερία. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη. Warburton, N. (2010). Φιλοσοφία: τα βασικά. Αθήνα: Εκδόσεις Αρσενίδη.
