ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α΄ΛΥΚΕΙΟΥ

1.ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΣΕΝΑΡΙΟΥ

ΤΙΤΛΟΣ: Το Ταξίδι των λέξεων-Δάνεια και Αντιδάνεια

ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ: Μαρία Ραυτοπούλου,ΠΕ02

ΜΑΘΗΜΑ:ΕΚΦΡΑΣΗ-ΕΚΘΕΣΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ :Γλώσσα και γλωσσικές ποικιλίες

-Κοινωνικές γλωσσικές ποικιλίες

-Η δημιουργικότητα της γλώσσας

-Οι οπτικές της γλώσσας

-Ειδικές γλώσσες.

ΤΑΞΗ:Α΄ΛΥΚΕΙΟΥ, 25 μαθητές

Προβλεπόμενος χρόνος:4 διδακτικές ώρες (εκ των οποίων οι δύο στη σχολική αίθουσα και οι υπόλοιπες στο εργαστήριο των υπολογιστών)

Προϋποθέσεις υλοποίησης: εξοικείωση των μαθητών με την πλοήγηση στο Διαδίκτυο, τη χρήση επεξεργαστή κειμένου, λογισμικού παρουσίασης και υπολογιστικών φύλλων.

Θα χρησιμοποιηθούν: Σχολικό εργαστήριο υπολογιστών , βιντεοπροβολέας/ διαδραστικός πίνακας.

Τα εκπαιδευτικά λογισμικά:1) Η Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα 2)Το διαδίκτυο για την αναζήτηση και διαχείριση της πληροφορίας  3)Υπολογιστικά φύλλα 4) Κειμενογράφος 5) Προβολή Παρουσίασης.

2.Σύντομη Περιγραφή

Το σενάριο της συγκεκριμένης διδασκαλίας αφορμάται από τον σύγχρονο προβληματισμό για τη χρήση της γλώσσας από τους νέους και πραγματεύεται ένα από τα καίρια θέματα της γλωσσολογίας, το θέμα της γλωσσικής παιδείας και του δανεισμού των γλωσσών. Στοχεύει να καθοδηγηθούν οι μαθητές , μέσα από μια διαδικασία επαγωγική και κατασκευαστική να  απαντήσουν στο ερώτημα αν και πότε η γλώσσα βλάπτεται  από την επαφή της και τις ανταλλαγές της με άλλες γλώσσες. Για να απαντήσουν στα παραπάνω ερωτήματα, θα εξετάσουν το φαινόμενο διαχρονικά και ιστορικά, αλλά και στις σύγχρονες εκδηλώσεις του.

3.ΣΚΟΠΟΙ-ΣΤΟΧΟΙ

Α.ΓΝΩΣΤΙΚΟΙ

•Να αποκτήσουν οι μαθητές συνείδηση της μητρικής τους γλώσσας όπως χρησιμοποιείται σε διάφορες επικοινωνιακές περιστάσεις και να συνειδητοποιήσουν την πολυμορφία ,την παντοδυναμία και τη δημιουργικότητά της στο πέρασμα του χρόνου.

• Να συνειδητοποιήσουν οι µαθητές τη σηµασία του λόγου για τη

συµµετοχή στην κοινωνική ζωή, ώστε είτε ως ποµποί είτε ως δέκτες του,

να µετέχουν στα κοινά ως ελεύθεροι  πολίτες µε κριτική και υπεύθυνη στάση για τα ζητήµατα της εθνικής τους καθώς και της παγκόσµιας κοινότητας.

• Με την κατάκτηση της γλώσσας να εξελιχθούν σε άτοµα µε ολοκληρωµένη προσωπικότητα, αυτοπεποίθηση και δηµιουργική σκέψη.

• Να εκτιµήσουν τη σηµασία της γλώσσας ως βασικού φορέα της έκφρασης και του πολιτισµού κάθε λαού.

• Να επισηµάνουν τη δοµή και τις ιδιαιτερότητες της εθνικής τους γλώσσας.

• Να εκτιµήσουν την πολιτιστική τους παράδοση, της οποίας βασικό στοιχείο και φορέας είναι η γλώσσα.

• Να κατανοήσουν ότι οι αλληλεπιδράσεις των λαών αποτυπώνονται και στη γλώσσα τους.

• Να σέβονται τη γλώσσα κάθε λαού, ως βασικό στοιχείο του πολιτισµού του και να προετοιµάζονται να ζήσουν ως πολίτες σε µια πολυπολιτισµική Ευρώπη.

Ειδικότερα ,επιδιώκεται οι µαθητές:

• Να αναγνωρίσουν και να εκτιµήσουν τη µακρόχρονη πορεία της ελληνικής γλώσσας και τον πλούτο των διαλεκτικών της µορφών.

• Να είναι σε θέση να αναγνωρίζουν τα δοµικά και γραµµατικά στοιχεία της νεοελληνικής γλώσσας στον προτασιακό και κειµενικό λόγο ώστε να

κατανοούν και να αιτιολογούν και τις τυχόν παρεκκλίσεις ή ανατροπές των παραπάνω στοιχείων. 

• Να αναγνωρίζουν και να αιτιολογούν τις επιδράσεις άλλων γλωσσών στη νεοελληνική γλώσσα.

•Να αντιληφθούν ότι ο λόγος δεν είναι ξεκοµµένος από το κοινωνιοπολιτισµικό περιβάλλον στο οποίο πραγµατώνεται και συγκεκριµένα να αναζητούν την περίσταση επικοινωνίας. (Ποµπός – ∆έκτης – Μήνυµα – Σκοπός - Εξωγλωσσικό πλαίσιο -Μέσο/∆ίαυλος Επικοινωνίας).

• Να αποκτήσουν συνείδηση του ιδιαίτερου γλωσσικού εργαλείου που χρησιμοποιούν οι ίδιοι, λόγω της ηλικίας τους ,καθώς και της δυνατότητάς τους να διαμορφώνουν τη γλώσσα τους.

•Να επιλέγουν το κατάλληλο επίπεδο ύφους ανάλογα µε την περίσταση.

Β.ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΙ

-Να ασκηθούν στην ομαδοσυνεργατική μέθοδο και στην παραγωγή συνεργατικού λόγου (το γράψιμο ως διαδικασία), συνειδητοποιώντας τη ρευστότητα και τη δυναμικότητα του κειμένου.

-Να αναπτύξουν ικανότητες επικοινωνίας.

-Να καλλιεργήσουν την αυτενέργεια μέσα από την προσωπική τους εμπλοκή στη διαδικασία.

-Να αντιμετωπίσουν τη γνώση με παιγνιώδη διάθεση, αλλά ταυτόχρονα ενεργητικά και υπεύθυνα.

-Να αναπτύξουν την κριτική τους σκέψη.

Γ.ΣΧΕΤΙΚΟΙ ΜΕ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ

-Να ασκηθούν στην αναζήτηση, επιλογή, επεξεργασία και σύνθεση της πληροφορίας μέσα από την έρευνα στο Διαδίκτυο (νέος γραμματισμός)

-Να ασκηθούν στην παραγωγή πολυτροπικών κειμένων, τα οποία θα αξιοποιούν ποικίλους σημειωτικούς πόρους με τρόπο λειτουργικό και όχι συναθροιστικό (πολυγραμματισμοί).

-Να εξοικειωθούν µε τα χαρακτηριστικά του ψηφιακού κειµένου (υπερκείµενο,  πολυτροπικότητα).

-Να εξασκηθούν στη χρήση των υπολογιστικών εργαλείων (πλοήγηση στο διαδίκτυο).

-Να αποκτήσουν θετική στάση απέναντι στη χρήση των ΤΠΕ στη µαθησιακή διαδικασία.

ΑΦΕΤΗΡΙΑ

Η αρχαία ελληνική γλώσσα στην ιστορική της διαχρονία, ήλθε σε επαφή με πολλές γλώσσες , αντάλλαξε έννοιες, μορφικά στοιχεία , λεκτικούς τύπους και μέσα από αυτή τη διαδικασία, εμπλουτίστηκε και εξελίχθηκε. Η Νέα Ελληνική Γλώσσα, μέσα στο σύγχρονο παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον και με δεδομένη την ευρύτατη διάδοση των νέων τεχνολογιών δεν μπορεί παρά να έρχεται επίσης σε μια εντατικότερη επαφή με άλλες, σύγχρονες, γλώσσες. Δεδομένου επίσης του ταχύτατου τεχνολογικού μετασχηματισμού, δημιουργούνται συνεχώς ανάγκες δημιουργίας καινούριων λέξεων που θα αποδίδουν τις καινούργιες έννοιες του κόσμου της Τεχνολογίας. Συχνά οι λέξεις αυτές είναι δάνεια από ξένες γλώσσες, καθώς οι αντίστοιχοι πολιτισμοί παράγουν τη σχετική τεχνολογία. Έτσι , προκύπτει συχνά το ερώτημα, αν είναι σε θέση η ελληνική γλώσσα να αφομοιώνει τις παραπάνω αλλαγές χωρίς να απειλείται η ενότητα , η συνοχή της και η πορεία της στο μέλλον.

Σκοπός λοιπόν της διδασκαλίας αυτής είναι η  διερεύνηση της επαφής της αρχαίας ελληνικής γλώσσας με άλλες γλώσσες, καθώς και της ιστορικής εξέλιξης των γλωσσικών ανταλλαγών με γλώσσες της Ανατολής και της Δύσης. Επίσης η διερεύνηση της έννοιας του δανείου και του αντιδανείου. Παρακολούθηση τέτοιων παραδειγμάτων. Απάντηση στα ακόλουθα  ερωτήματα:

-Κινδυνεύει η γλώσσα στην ιστορική της διαχρονία από τις συναντήσεις της με άλλες γλώσσες;

-Τι δείχνει η διαδικασία του δανεισμού για τις κοινωνικές ,πολιτικές , πολιτισμικές και οικονομικές συνθήκες της εκάστοτε εποχής;

- Πώς πρέπει να γράφουμε τις δάνειες λέξεις στη γλώσσα μας; Πρέπει να τις κλίνουμε;

-Τι είναι η ετυμολογία των λέξεων και σε τι μπορεί να μας βοηθήσει;

-Δημιουργία σώματος λέξεων που έχει δανειστεί η ελληνική γλώσσα από τις Προελληνικές γλώσσες και κατόπιν από την Τουρκική, την Αγγλική, ή και αντίθετα λέξεων που έχει δανείσει σε άλλες γλώσσες (Αγγλική, Γερμανική, Γαλλική).

-Παραγωγή λόγου σχετικού με τη γλώσσα των νέων και απάντηση στο ερώτημα: Πώς συμβάλλουν οι νέοι με τα δικά τους ιδιώματα στην εξέλιξη της Νέας Ελληνικής;

ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

-Νεοελληνική Γλώσσα, Πληροφορική, Αρχαία Ελληνικά, Γλωσσολογία, Ιστορία, Αγγλικά.

ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

-διερευνητική

-ομαδοσυνεργατική

-εποικοδομισμός (οικοδόμηση νέων γνώσεων πάνω στις ήδη υπάρχουσες, Vygotsky). 

 Προστιθέµενη παιδαγωγική αξία.

Προκειµένου να επιτευχθούν οι στόχοι σε όλο τους το φάσµα, κρίνεται αναγκαίο να χρησιµοποιηθεί πολυµορφικό εκπαιδευτικό υλικό που λειτουργεί σε επίπεδο γνώσεων, δεξιοτήτων, στάσεων και λαµβάνει υπόψη του προτιµώµενους τρόπους µάθησης και το µαθησιακό στυλ (ενεργητικό, στοχαστικό, κ.λ.π.) του µαθητή. Ειδικότερα η χρήση των ΤΠΕ εισάγεται για τους παρακάτω λόγους:

Μαθησιακοί λόγοι: Οι ΤΠΕ βοηθούν τους µαθητές να προσεγγίσουν τη µάθηση µέσω της διερεύνησης και της εµβάθυνσης σε αυθεντικές καταστάσεις, έτσι ώστε να µπορούν να επιτευχθούν οι στόχοι µάθησης και µεταγνωστικές ικανότητες υψηλού επιπέδου (δηµιουργική ικανότητα, κριτική σκέψη, επιλογή, λήψη απόφασης)

Κοινωνικοί λόγοι: Οι Νέες Τεχνολογίες στον 21^ο πλέον αιώνα έχουν καταστεί εργαλεία της καθηµερινής ζωής και παίζουν σηµαντικό ρόλο στην εργασία και στις συναλλαγές µας. Εποµένως είναι προφανής ο στόχος της διδακτικής  πρότασης, το να καταστεί δηλαδή ικανός ο µαθητής να χρησιµοποιεί τις Ν.Τ. και ειδικότερα εργαλεία που θα τον κάνουν να κοινωνικοποιηθεί σε όλα τα επίπεδα και παράλληλα να αποφύγει κοινωνικούς αποκλεισµούς.

ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ

 Οι μαθητές έχουν ήδη από το Γυμνάσιο γνώσεις σχετικές με τη Γλώσσα, τις γλωσσικές ποικιλίες, τα είδη του λόγου, τα είδη και τις περιστάσεις  της επικοινωνίας.

 -Πρέπει λοιπόν να αποκτήσουν ένα γνήσιο ενδιαφέρον για τα ερωτήματα που πραγματεύεται το σενάριο, πράγμα που θα γίνει αν αυτά συνδεθούν με πραγματικές περιστάσεις επικοινωνίας και με πραγματικά, υπαρκτά, δικά τους προβλήματα (αδυναμία επικοινωνίας με μεγαλύτερους, αποστασιοποίηση από τα γλωσσικά μαθήματα, θεώρηση της αρχαίας ελληνικής ως «ξένης» γλώσσας). Έτσι θα είναι σε θέση να οδηγηθούν σταδιακά και επαγωγικά σε συμπεράσματα σχετικά με τους παράγοντες που πράγματι βλάπτουν τη γλώσσα και τα στοιχεία εκείνα που τελικά την ωφελούν και την εμπλουτίζουν.

-Απαιτείται να είναι εξοικειωμένοι με τη χρήση λογισμικού :

√ επεξεργασίας κειμένου

√ παρουσίασης

√ χρήση φυλλομετρητή

√ να καθοδηγηθούν στην αυτοαξιολόγηση

Ο ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ

-         Πρέπει να εγκαταστήσει στο εργαστήριο πληροφορικής του σχολείου τα σχετικά λογισμικά όπως και τα φύλλα εργασίας.

-         Έχει πάντα το ρόλο του συντονιστή, συμβούλου και εμψυχωτή,

τόσο μέσα στην αίθουσα διδασκαλίας όσο και στο εργαστήριο υπολογιστών

-         Ενημερώνει για τη διαδικασία.

-         Χωρίζει τα υποθέματα.

-         Διαμορφώνει τις ομάδες.

-         Ενισχύει, διορθώνει, επανατροφοδοτεί.

-         Εφαρμόζει τεχνικές διδασκαλίας (καταιγισμός ιδεών, παίξιμο ρόλων, μικρή εισήγηση, μαιευτική μέθοδος).

-         Αυτοαξιολογείται.

-         Αξιολογείται από τους μαθητές στην αποτιμητική αξιολόγηση.

-         Αξιολογεί διαμορφωτικά και τελικά το προϊόν της μάθησης.

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΤΑΞΗΣ

Οι μαθητές χωρίζονται σε έξι ομάδες των 4 ατόμων με τυχαίο τρόπο, ώστε να διασφαλισθεί η συνεργασία μεταξύ τους και η αξιοποίηση όλων στη διαδικασία της μάθησης.

            Κάθε μαθητής αναλαμβάνει έναν ρόλο μέσα στην ομάδα:

- του συντονιστή-παρουσιαστή, που επικοινωνεί με τον εκπαιδευτικό και τις άλλες ομάδες και παρουσιάζει την εργασία στην ολομέλεια του τμήματος,

- του γραμματέα, που καταγράφει τις πληροφορίες και κρατάει σημειώσεις, 

-του ειδικού στις Τεχνολογίες, που χειρίζεται τον υπολογιστή (προγράμματα) στο εργαστήριο και τέλος,

- του ερευνητή, που συγκεντρώνει , οργανώνει τις πληροφορίες και προτείνει τη διάταξη του υλικού .

            Κάθε ομάδα διερευνά ένα ερευνητικό ερώτημα, δημιουργεί ένα αρχείο στο οποίο το απαντά , το παρουσιάζει στην τάξη, αυτοαξιολογείται και αξιολογεί τις άλλες ομάδες.

1^η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΩΡΑ

            Έχει προηγηθεί στην τάξη εισαγωγή στην ενότητα του βιβλίου «Γλώσσα και γλωσσικές ποικιλίες», έχει συζητηθεί η δημιουργικότητα , η πολυμορφία και η απεραντοσύνη της γλώσσας και έχουν μοιραστεί φυλλάδια με άρθρα και δοκίμια που αφορούν τα σχετικά θέματα. Οι μαθητές έχουν διερευνήσει στο σπίτι τους, μέσω του διαδικτύου και λεξικών, το περιεχόμενο των όρων: ιδιόλεκτος, ιδίωμα, διάλεκτος . Επίσης, μέσω των αποσπασμάτων του σχολικού βιβλίου οδηγήθηκαν στον προσδιορισμό του περιεχομένου των όρων «γεωγραφικές και κοινωνικές γλωσσικές ποικιλίες». Μετά από ανάγνωση άρθρων σχετικών με τη χρήση από τους νέους των «greeklish», έγινε σχετική συζήτηση για τις διαστάσεις του φαινομένου. Τέλος, μέσω άρθρου στον Τύπο, έχουν ενημερωθεί για την ύπαρξη και τη δράση του Κέντρου Ερεύνης Επιστημονικών όρων και Νεολογισμών της Ακαδημίας Αθηνών, το οποίο διαμορφώνει τις προτάσεις για την απόδοση στη Νέα Ελληνική, δάνειων λέξεων.

            Κατά την πρώτη διδακτική ώρα, αφού γίνει ο χωρισμός σε ομάδες, μοιράζονται τα φύλλα εργασίας και δίνονται οι κατευθύνσεις εργασίας στο εργαστήριο. Κάθε ομάδα θα διερευνήσει το ερώτημα και τις πηγές της και θα συγκεντρώσει το υλικό της από τις προτεινόμενες διευθύνσεις του Διαδικτύου.

2^η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΩΡΑ

            1^η ΟΜΑΔΑ

-Διερευνά μέσα από κείμενο του Γ.Μπαμπινιώτη «Η θάλασσα στη Γλώσσα μας» , το ταξίδι λέξεων που σχετίζονται με τη θάλασσα και οδηγείται σε συμπεράσματα για το φαινόμενο του δανεισμού και των αντιδανείων. Αποτυπώνει τα παραπάνω σε αρχείο προβολής παρουσίασης.

-Αποκτά και παρουσιάζει στην ολομέλεια της Τάξης θέση και άποψη σχετικά με τη σημασία των στοιχείων της θάλασσας για την ελληνική κοινωνική οργάνωση ,όπως αποτυπώνεται στην ίδια τη γλώσσα. Κατανοεί επίσης πώς οι λέξεις «ταξιδεύουν» από λαό σε λαό, ανάλογα πάντα με τις οικονομικές, τις κοινωνικές και τις πολιτισμικές του ανάγκες , δραστηριότητες και μορφές οργάνωσης.

            2^η ΟΜΑΔΑ

-Διαβάζει ομιλία από συνέδριο Ορολογίας των Αν.Παριανού/Παν.Κελάνδρια με τίτλο : «Ειδικές γλώσσες της σύγχρονης εποχής –η επιρροή της Αγγλικής στην Ελληνική» και εξοικειώνεται με την έννοια της ορολογίας. Απαντά στα ακόλουθα ερωτήματα σε αρχείο επεξεργαστή κειμένου:

1) Από ποιες γλώσσες προέκυψε η σύγχρονη επιστημονική ορολογία, με ποιες διαδικασίες και γιατί προήλθε απ’ αυτές (κριτήρια);

2) Ανιχνεύει λέξεις ορολογίας, που, αντίθετα, δάνεισε η Ελληνική στην Αγγλική και στη Γερμανική .

3) Ποιες επιστήμες κυρίως χρησιμοποίησαν αγγλικούς επιστημονικούς όρους και γιατί η Αγγλική είναι η επιστημονική γλώσσα της εποχής μας; 

- Έτσι η ομάδα εξοικειώνεται με την έννοια της ειδικής γλώσσας-ορολογίας και ανιχνεύει τους λόγους-πέρα από εθνικές ιδεοληψίες- για τους οποίους  μία γλώσσα γίνεται γλώσσα ορολογίας (γλωσσολογικού αλλά και κοινωνικοπολιτισμικού περιεχομένου)-κριτικός γραμματισμός. Κατόπιν παρουσιάζει στην ολομέλεια της Τάξης τα συμπεράσματά της και μεταδίδει τις γνώσεις που αποκόμισε.

            3^η ΟΜΑΔΑ

-Διαβάζει τους λόγους του Ξενοφώντα Ζολώτα και άρθρο με τίτλο «Οικουμενική διάσταση της Ελληνικής γλώσσας» του Αρ. Κωνσταντινίδη και απαντά σε ερώτημα που αφορά την εμβέλεια ,την επιρροή και τη δημιουργικότητα της  Ελληνικής Γλώσσας.

-Η ομάδα συνειδητοποιεί το εύρος των λέξεων και τύπων της ελληνικής που έχει υιοθετηθεί από άλλες γλώσσες. Έτσι, ευαισθητοποιείται ως προς τη διαφύλαξη του γλωσσικού πλούτου της και ευαισθητοποιεί τους υπόλοιπους μαθητές.

            4^η ΟΜΑΔΑ

-Διαβάζει τα κείμενα: « Κι όμως είναι ελληνικές!!» και «Το ταξίδι των ελληνικών λέξεων» και «Η Ελληνική μεταξύ Ανατολής και Δύσης» και καλείται να φτιάξει ένα αρχείο excel στο οποίο θα απεικονίζεται η διαδρομή των λέξεων από γλώσσα σε γλώσσα. Καταγράφει τις διαπιστώσεις της.

-Η ομάδα συνειδητοποιεί ότι δεν υπάρχουν στεγανά μεταξύ των γλωσσών και ότι όλες οι γλώσσες δανείζουν και δανείζονται στοιχεία, μορφικούς τύπους και έννοιες . Κοινωνεί αυτή της τη γνώση στους υπόλοιπους μαθητές.

            5^η ΟΜΑΔΑ

-Διαβάζει τρία κείμενα, ένα από τον Κόμβο της Ελληνικής  Γλώσσας, ένα άρθρο του Γιάννη Χάρη και ένα κείμενο του Χρίστου Τσολάκη, που πραγματεύονται το ζήτημα της μετάφρασης των ξένων όρων στην Ελληνική Γλώσσα.

-Δεδομένου του γεγονότος ότι πάνω στο συγκεκριμένο ζήτημα υπάρχουν δύο αντικρουόμενες απόψεις, μία που υποστηρίζει ότι οι ξένοι όροι πρέπει να αποδίδονται στην ελληνική, ώστε  να μην κατακλυσθεί η γλώσσα από ξένα στοιχεία και μία άλλη, που υποστηρίζει ότι οι ξένοι όροι δεν απειλούν τη γλώσσα, οι μαθητές καλούνται να διαμορφώσουν τη δική τους άποψη, να τη διατυπώσουν και να την υποστηρίξουν με επιχειρήματα στην ολομέλεια της τάξης τους.

            6^η ΟΜΑΔΑ

-Διαβάζει από το κείμενο «Δέκα Μύθοι για την Ελληνική γλώσσα», τον 4^ο, και τον 6^ο  μύθο. Διαμορφώνει σε μια περίληψη 150-200 λέξεων τα βασικά σημεία των τριών αυτών κειμένων, χρησιμοποιώντας επεξεργαστή κειμένου και τονίζοντας τα παραπάνω σημεία με διάφορες γραμματοσειρές, χρώματα και στυλ.

-Τα κείμενα πραγματεύονται δύο θέματα της γλώσσας , το θέμα της φθοράς της και το θέμα των δανείων. Οι μαθητές καλούνται να συνειδητοποιήσουν ότι συχνά υιοθετούνται άκριτα και αβασάνιστα απόψεις για τη γλώσσα ,που διαμορφώνουν την κοινή γνώμη αλλά δεν βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα και να παρουσιάσουν δύο τέτοιες περιπτώσεις.(κριτικός γραμματισμός)

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΣΕΝΑΡΙΟΥ

            Το σενάριο μπορεί να επεκταθεί σε μία συνθετική εργασία για όλες τις ομάδες, ή και σε project, με θέμα: «Πώς συμβάλλει η γλώσσα των νέων στην εξέλιξη και στη διαμόρφωση της Νέας Ελληνικής και ποιος ο ρόλος της χρήσης δάνειων λέξεων από νέους στην παραπάνω εξέλιξη» , για όσα παιδιά ενδιαφέρονται για το θέμα.

            Για το σκοπό αυτό , μπορούν λοιπόν να αξιοποιήσουν

Την παρακάτω διεύθυνση:(όλες οι ομάδες)

http://digitalschool.minedu.gov.gr/modules/ebook/show.php/DSGL-A110/246/1822,5874/extras/activities/indexa_2_glwssa_newn/indexa_2_glwssa_newn.html

και αφού διαβάσουν τα κείμενα, τα άρθρα και παρακολουθήσουν το βίντεο, να απαντήσουν στις ερωτήσεις:

1)    Τι εννοούμε όταν λέμε «γλώσσα των νέων» & ποια τα χαρακτηριστικά της;

2)    Είναι η γλώσσα των νέων επικίνδυνη για το σύνολο της Ελληνικής γλώσσας;

3)    Πού οφείλεται το φαινόμενο της έκπτωσης της γλωσσικής λειτουργίας των νέων;

4)    Ποιες οι απόψεις των ίδιων των νέων;

και να συνθέσουν μια εργασία , η οποία θα αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του σχολείου.

1^η /2^Η  ΩΡΑ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (2^Η /   3^Η  ΩΡΑ)

1^ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (1^Η ΟΜΑΔΑ)

-         Μεταβείτε στην ηλεκτρονική διεύθυνση:

http://www.babiniotis.gr/wmt/userfiles/File/ar8ra_babiniotis_h_8alassa_sth_glwssa.pdf

1)      Διαβάστε το κείμενο του Γ. Μπαμπινιώτη « Η θάλασσα στη γλώσσα μας» και κατόπιν

2)      Δημιουργήστε ένα αρχείο παρουσίασης στο οποίο: σε κάθε διαφάνεια κατασκευάστε ένα διάγραμμα για κάθε μία από τις παρακάτω λέξεις στο οποίο θα απεικονίζετε το «ταξίδι» της λέξης από την Αρχαία Ελληνική στη Νέα, σε άλλες γλώσσες και μέσω αυτών πάλι πίσω στη Νέα Ελληνική (όπου αυτό συμβαίνει)

ΛΕΞΕΙΣ που θα απεικονίσετε:

-θάλασσα

-αλς/αλάτι

-ωκεανός

-πλέω

-ναυς

-λιμήν

        3)  Κατόπιν, στις επόμενες διαφάνειες, απαντήστε στα ερωτήματα:

Α)Ποια τα συμπεράσματά σας για την υιοθέτηση λέξεων και τη χρήση τους σε διάφορες ιστορικές περιόδους και διαφορετικούς πολιτισμούς;

Β) Με ποιες πλευρές του κοινωνικού –πολιτισμικού βίου συνδέεται η χρήση των συγκεκριμένων λέξεων;

Γ) Διαβάστε το συμπέρασμα του συγγραφέα στο τέλος του άρθρου και γράψτε ένα κείμενο , στην τελευταία διαφάνεια, περίπου 100-150 λέξεων, στο οποίο θα χρησιμοποιήσετε όλες τις παραπάνω λέξεις.

 2^ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (2^Η ΟΜΑΔΑ)

Πληκτρολογήστε τη διεύθυνση:

http://www.eleto.gr/download/Conferences/5th%20Conference/5th_25-32-ParianouKelandrias%20Paper.pdf

(Ανακοινώσεις συνεδρίων->5^ο Συνέδριο->ΕΝΟΤΗΤΑ 7:Ορολογία &μετάφραση->25.Ειδικές γλώσσες της σύγχρονης εποχής->η επιρροή της Αγγλικής στην Ελληνική( Αν. Παριανού/ Π. Κελάνδριας)

Αφού διατρέξετε το κείμενο, να εξηγήσετε σε ένα κείμενο επεξεργασίας κειμένου:

Α) Από ποιες γλώσσες προέρχεται η σύγχρονη επιστημονική ορολογία γιατί και με ποιο τρόπο υιοθετήθηκε;

Β) Ποιες επιστήμες υιοθέτησαν ορολογία από τα Αγγλικά και γιατί η Αγγλική είναι η επιστημονική γλώσσα της εποχής;(ενώ μέχρι τον 18^ο-19^ο αι. ήταν η Ελληνική και η Λατινική;)

Γ)Από τη διεύθυνση :http://abnet.agrino.org/htmls/E/E003.html (κατάλογος λέξεων της Ελληνικής στην Αγγλική γλώσσα) να εντοπίσετε 15 λέξεις επιστημονικής ορολογίας και να τις καταγράψετε σε έναν πίνακα του Word μαζί με τη μετάφρασή τους.

  3^ο  ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (3^Η ΟΜΑΔΑ)

Ανατρέξτε στη διεύθυνση του διαδικτύου : http://abnet.agrino.org/htmls/E/E015.html (Λόγοι του Ξενοφώντα Ζολώτα) και

http://abnet.agrino.org/htmls/E/E009.html (Η οικουμενική διάσταση της Ελληνικής γλώσσας). Αφού διαβάσετε τα δύο κείμενα:

1) να τεκμηριώσετε με τέσσερα τουλάχιστον επιχειρήματα, που θα αντλήσετε και από τα δύο κείμενα την άποψη ότι η Ελληνική Γλώσσα είναι γλώσσα που έχει ασκήσει μεγάλη επίδραση στην Αγγλική.

2) Να εξηγήσετε πώς επιτεύχθηκε η παραπάνω επίδραση.

Τα παραπάνω θα τα καταγράψετε σε ένα αρχείο επεξεργασίας κειμένου στο οποίο θα εισάγετε σχόλια με αντιγραφή από τα κείμενα του διαδικτύου.

  4^ο  ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (4^η  ΟΜΑΔΑ)

Ανατρέξτε στις παρακάτω διαδικτυακές διευθύνσεις:

1)           http://abnet.agrino.org/htmls/E/E010.html («Κι όμως είναι ελληνικές! Γ.Μπαμπινιώτη)

2)           http://abnet.agrino.org/htmls/E/E011.html («Το ταξίδι των ελληνικών λέξεων» Άννας Τζιροπούλου –Ευσταθίου)

3)           http://abnet.agrino.org/htmls/E/E016.html    («Η Ελληνική μεταξύ Ανατολής και Δύσης» , Σωφρόνη Χατζησαββίδη )

-Αφού  διαβάσετε τα κείμενα, να συντάξετε σε ένα αρχείο excel τη διαδρομή 20 αρχαίων λέξεων από τα Ελληνικά  σε άλλες γλώσσες. Χρωματίστε με διαφορετικό χρώμα κάθε γλώσσα. Πόσα χρώματα προέκυψαν;

-Κατόπιν να καταγράψετε 20 λέξεις που προήλθαν από άλλες γλώσσες στα Ελληνικά. Από ποιες γλώσσες δανείστηκε λέξεις η Ελληνική γλώσσα; Χρωματίστε παρομοίως.

Τι συμπεραίνετε για την επικοινωνία μεταξύ των γλωσσών;

  5^ο   ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (5^η  ΟΜΑΔΑ)

Μεταβείτε στη διεύθυνση

:http://www.komvos.edu.gr/glwssa/odigos/thema_d12/thema_pdf.pdf του Κόμβου της Ελληνικής γλώσσας και απαντήστε στις παρακάτω ερωτήσεις:

1)      Τι υποστηρίζει για τη μετάφραση των ξένων όρων στην Ελληνική; Διατυπώστε ένα επιχείρημα υπέρ αυτής της πρακτικής σε ένα αρχείο επεξεργασίας κειμένου.

2)      Κατόπιν, αφού διαβάσετε  το άρθρο του Γιάννη Χάρη από τη δ/νση:

http://yannisharis.blogspot.gr/2007/03/86.html

να απαντήσετε στην ερώτηση: Ποια είναι η θέση του αρθρογράφου για το ίδιο θέμα και πώς τη στηρίζει;

3)      Τι καταλαβαίνετε ότι είναι ο νεολογισμός και πότε επικρατεί σε μια γλώσσα;( από το 2^ο κείμενο της Αναστασιάδη-Συμεωνίδη)  .

4)      Βοηθητικά, για να συντάξετε μία παράγραφο στην οποία θα παρουσιάσετε τη δική σας άποψη για τη μετάφραση των ξένων όρων, διαβάστε και την άποψη του Χρίστου Τσολάκη, που θα βρείτε στη διεύθυνση :

http://digitalschool.minedu.gov.gr/modules/ebook/show.php/DSB105/438/2911,11414/extras/texts/indexd_07_glwssikos_imperialismos.html

5)      Όλα τα παραπάνω να τα εντάξετε σε ένα κείμενο επεξεργασίας κειμένου.

  6^ο   ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (6^η   ΟΜΑΔΑ)

Μεταβείτε στη διεύθυνση :

http://www2.media.uoa.gr/lectures/linguistic_archives/linguistics0203/10_myths/myths_print.html

του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και από τους 10 Μύθους για την Ελληνική Γλώσσα, διαβάστε τον 4^ο μύθο (η Φθορά ) και τον  6^ο μύθο (Τα δάνεια) .

-Να γράψετε από μια περίληψη για κάθε κείμενο (τα βασικά του σημεία, 100 λέξεων) σε αρχείο επεξεργασίας κειμένου. Να εισάγετε στο αρχείο αυτό σχόλια, να τονίσετε τα βασικά σημεία και τα συμπεράσματα με διαφορετικές γραμματοσειρές και χρώματα, να βάλετε υποσημειώσεις και γενικά ό,τι άλλο  θα διευκολύνει τον αναγνώστη  να κατανοήσει το περιεχόμενο των κειμένων.

  7^ο    ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΚΟΙΝΟ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΟΜΑΔΕΣ)

Το συγκεκριμένο φύλλο εργασίας θα γίνει απ’ όλους  τους μαθητές, είτε κατά τη διάρκεια μίας επιπλέον ώρας στο εργαστήριο, είτε δουλεύοντας στο σπίτι. Θα αποτελέσει υλικό προβληματισμού και γνώσης, ώστε να είναι σε θέση κατόπιν οι μαθητές, να παραγάγουν ένα κείμενο, (άρθρο) που θα δημοσιευτεί στην ιστοσελίδα του σχολείου, σχετικού με τη γλώσσα των νέων.

-Μεταβείτε στη διεύθυνση:

http://www2.media.uoa.gr/lectures/linguistic_archives/linguistics0203/10_myths/myths_print.html

και διαβάστε τον 7^ο Μύθο για την Ελληνική Γλώσσα (ΟΙ ΝΕΟΙ)

-Κατόπιν, μεταβείτε στη διεύθυνση:

http://digitalschool.minedu.gov.gr/modules/ebook/show.php/DSGL-A110/246/1822,5874/extras/activities/indexa_2_glwssa_newn/indexa_2_glwssa_newn.html

1)      Διαβάστε τα κείμενα των υπερσυνδέσεων.

2)      Σχολιάστε τη γελοιογραφία

3)      Δείτε το βίντεο.

4)      Να απαντήσετε στις ακόλουθες ερωτήσεις, ώστε να συντάξετε ένα κείμενο (άρθρο) για  να δημοσιευτεί στην ιστοσελίδα του σχολείου σας, με θέμα: «Η γλώσσα των νέων-πηγή ανανέωσης ή δεινών για τη σύγχρονη Νέα Ελληνική;»

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

Τι εννοούμε όταν λέμε «γλώσσα των νέων» & ποια τα χαρακτηριστικά της;

Είναι η γλώσσα των νέων επικίνδυνη για το σύνολο της Ελληνικής γλώσσας;

Πού οφείλεται το φαινόμενο της έκπτωσης της γλωσσικής λειτουργίας των νέων;

Ποιες οι απόψεις των ίδιων των νέων;

4^Η  ΩΡΑ (ΣΤΗΝ ΑΙΘΟΥΣΑ ΠΡΟΒΟΛΩΝ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ)

1)ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΤΩΝ ΟΜΑΔΩΝ

Οι Ομάδες παρουσιάζουν τις εργασίες στην ολομέλεια της τάξης τους.

Συζητούν την κοινή εργασία.

3)    ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ ΟΜΑΔΩΝ

Η Αξιολόγηση πραγματοποιείται με βάση την επίτευξη των στόχων, τη συμμετοχή στην ομάδα, τη διεκπεραίωση του σχεδίου κάθε ομάδας, το παραγόμενο προϊόν και την αποτίμηση των δραστηριοτήτων από τους ίδιους τους μαθητές, με βάση το τρίπτυχο: τι γνώριζαν και πίστευαν οι ίδιοι πριν από το σενάριο, τι χρειάστηκε να μάθουν, ποιες είναι οι τελικές τους αντιλήψεις-γνώσεις πάνω στα γλωσσικά ζητήματα των δανείων.

Συγκεκριμένα δίνονται στους μαθητές οι παρακάτω πίνακες :

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ:Πώς θα τα καταφέρουμε καλύτερα;

1)Η εργασία που  αναλάβατε, απαιτεί ανάπτυξη δεξιοτήτων, ατομικών και ομαδικών. Αξιολογώντας συχνά τις ενέργειές σας, έως την ολοκλήρωση του έργου, θα βελτιώνετε την απόδοσή σας και τη συνεργασία σας. Η αξιολόγηση της προσπάθειάς σας- διαμορφωτική και τελική (κατά τη διάρκεια και μετά το τέλος της εργασίας) θα καταγράφεται σε ειδικά διαμορφωμένα φύλλα αξιολόγησης , με τα οποία θα αυτοαξιολογείστε ως ομάδες (διαμορφωτική φάση) και στη συνέχεια θα αξιολογήσετε το αποτέλεσμα της δουλειάς των άλλων (τελική φάση)

2)Ρόλο αξιολογητή έχει βέβαια και ο καθηγητής σας.

ΜΑΘΗΤΕΣ	ΛΙΓΑ	ΑΡΚΕΤΑ	ΠΟΛΛΑ
Τι γνώριζα για το θέμα
Τι έμαθα
Πώς διαμορφώθηκαν οι τελικές μου αντιλήψεις	ΠΑΡΕΜΕΙΝΑΝ ΙΔΙΕΣ	ΑΛΛΑΞΑΝ

ΟΜΑΔΑ:

ΚΡΙΤΙΚΗ

-Το συγκεκριμένο σενάριο στοχεύει στην ανάπτυξη συγκεκριμένων δεξιοτήτων, όπως προαναφέρθηκε στους σκοπούς και στους επιμέρους στόχους. Μπορεί, ωστόσο, να προσαρμοστεί, στην καθημερινή σχολική πραγματικότητα . Για παράδειγμα , η πραγματοποίησή του, εξαρτάται από την εύρυθμη λειτουργία του σχολικού εργαστηρίου, το οποίο, δύο ημέρες πριν, δεν λειτουργούσε. Επίσης από τη διαθεσιμότητα της αίθουσας προβολών (τη χρησιμοποιούν όλοι οι διδάσκοντες).Έτσι, αν προκύψουν σχετικά εμπόδια, αναιρείται ο χαρακτήρας και η φιλοσοφία της διδακτικής προσέγγισης .Έγινε προσπάθεια υπολογισμού του χρόνου υλοποίησης, ωστόσο θα μπορούσε να διατεθεί μία ακόμη ώρα στο εργαστήριο υπολογιστών.

-Αν κάποιες πηγές θεωρηθούν δύσκολες για τα παιδιά της Α΄ Λυκείου, μπορεί να αντικατασταθούν από περισσότερο εύληπτες (υπάρχει πληθώρα για τα θέματα που εξετάζονται στο διαδίκτυο).

-Τέλος, θεωρήθηκε σημαντικό τα παιδιά , στο φετινό πρόγραμμα σπουδών που περιέχει εξετάσεις με βαρύτητα για την εισαγωγή τους σε Σχολές της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, να ανακαλύψουν τη διερευνητική  μάθηση και την οικοδόμηση γνώσεων βασισμένων σε προγενέστερες, καθώς έτσι και θα νιώσουν καλύτερα απέναντι στο σχολείο και θα μάθουν «πώς να μαθαίνουν», διαδικασία απαραίτητη για τη μετέπειτα ζωή τους.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

001.	Ετυμολογικό αλφαβητάριο Νίκος Βαρδιάμπασης
002.	Υδωρ, αύρα, νερό Γλέζος Μανώλης
003.	Ετυμολογικές αναζητήσεις Βασίλης Κυριακίδης
004.	Λεξικό ερμηνευτικό και ετυμολογικό του δυτικοκρητικού γλωσσικού ιδιώματος Ξανθινάκης Αντώνιος
005.	Ξένες επιδράσεις στην ελληνική γλώσσα Μαρινόπουλος Ευάγγελος
006.	Πλαθολόγιο λέξεων: η λέξη που ψάχνατε και δεν βρίσκατε Καλοβυρνάς, Λύο
007.	Ελληνογένεια λαών και γλωσσών Μαρκάτος Κοσμάς
008.	Ανθολόγιον αρχαιοελληνικών φράσεων στη Νέοελληνική γλώσσα Σιέττος Βασ. Γεώργιος
009.	Ιστορία μιας λέξης, Τόμος Δ' Βαρδιάμπασης Νίκος
010.	Lost in Nitroland. "Ξένες λέξεις" στο νεανικό περιοδικό τύπο Τσοτσόλη Αικατερίνη Χ.
011.	Οι ελληνικές λέξεις στην αγγλική γλώσσα Αριστείδης Ε. Κωνσταντινίδης
012.	Οι ελληνικές ρίζες στη Γαλλική Jean Bouffartique, Anne-Marie Derlieu
013.	Τα Ελληνικά στη γερμανική γλώσσα Προκοπίδης Χαράλαμπος Α.
014.	Πως η Ελληνική γονιμοποίησε τον ευρωπαϊκό λόγο Ευσταθίου-Τζιροπούλου 'Αννα
015.	Η οικουμενική διάσταση της ελληνικής γλώσσας Αριστείδης Ε. Κωνσταντινίδης

1.∆ηµητρακοπούλου, Α. (2002). ∆ιαστάσεις ∆ιδακτικής ∆ιαχείρισης των

Εκπαιδευτικών Εφαρµογών των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της

Επικοινωνίας: Προς Μια Ολοκληρωµένη Αξιοποίηση τους στην Εκπαίδευση. Στο:

Κυνηγός, & ∆ηµαράκη (Επιµ.), Νοητικά Εργαλεία και Πληροφοριακά Μέσα. Αθήνα:

Καστανιώτης. 

2.Ενιαίο Πλαίσιο Προγράµµατος Σπουδών για τη Γλωσσική ∆ιδασκαλία στο Γυµνάσιο

και το Λύκειο (1998).

∆ιαθέσιµο στο ∆ιαδικτυακό τόπο:

 http://www.pi-schools.gr/lessons/hellenic/

3.Επιµόρφωση Εκπαιδευτικών στη Χρήση και Αξιοποίηση των ΤΠΕ στην Εκπαιδευτική

∆ιδακτική ∆ιαδικασία: Επιµορφωτικό Υλικό για την Εκπαίδευση των Εκπαιδευτικών

στα  Κέντρα Στήριξης Επιµόρφωσης, τεύχος 1: Γενικό Μέρος (Πάτρα,2013).

4.Επιµόρφωση Εκπαιδευτικών στην Αξιοποίηση και Εφαρμογή των ΤΠΕ στην ∆ιδακτική Πράξη:, τεύχος 3 Κλάδος ΠΕ02 (Πάτρα, 2013).

5.Κουτσογιάννης, ∆.(2002). Τεχνολογίες της Πληροφορικής και Επικοινωνίας και

∆ιδασκαλία της Ελληνικής Γλώσσας. Στο: Κυνηγός, & ∆ηµαράκη (Επιµ.), Σιακοβέλη Παναγιώτα | Εκπαιδευτικό Σενάριο

6.Ματσαγγούρας, Η. Γ. (2000). Οµαδοσυνεργατική ∆ιδασκαλία και Μάθηση. Αθήνα:

Γρηγόρης.

7.Mercer, N., Fisher, E. (1999). Πώς Βοηθούν οι ∆άσκαλοι τα Παιδιά να Μάθουν; Μία

Ανάλυση των Παρεµβάσεων των ∆ασκάλων σε ∆ραστηριότητες που Βασίζονται στη

Χρήση Ηλεκτρονικού Υπολογιστή. Στο: Woodhead, M., Faulkner, D., Littleton, K.

(Επιµ.). Μαθησιακές σχέσεις στη σχολική τάξη. Πάτρα: ΕΑΠ.

8.Moll, L., Whitmore, K., (1999). Ο Vygotsky στη Σχολική Πρακτική: Η Μετάβαση από

την Ατοµική Μεταβίβαση στην Κοινωνική Συναλλαγή. Στο: Woodhead, M., Faulkner,

D., Littleton, K. (Επιµ.). Μαθησιακές σχέσεις στη σχολική τάξη. Πάτρα: ΕΑΠ.

9.Νέα Λογοµάθεια: Εγχειρίδιο Εκπαιδευτικού (2008). Αθήνα: ΥΠ.Ε.Π.Θ., Παιδαγωγικό

Ινστιτούτο.

10.Νέα Λογοµάθεια: Εγχειρίδιο Χρήσης (2008). Αθήνα: ΥΠ.Ε.Π.Θ., Παιδαγωγικό

Ινστιτούτο.

11.Νέα Λογοµάθεια: Τετράδιο Μαθητή (2008). Αθήνα: ΥΠ.Ε.Π.Θ., Παιδαγωγικό

Ινστιτούτο.

12.Vygotsky, L.(1997). Νους στην κοινωνία. Η ανάπτυξη των ανώτερων Ψυχολογικών

διαδικασιών (µτφ. Μπίµπου, Α. & Βοσνιάδου, Σ.). Αθήνα: Gutenberg.

13.Vygotsky, L. (1999). Η Θεωρία του Vygotsky: Η Ζώνη της Επικείµενης Ανάπτυξης -

Μια Νέα Προσέγγιση. Στο: Woodhead, M., Faulkner, D., Littleton, K. (Επιµ.). Εξέλιξη

του Παιδιού στο Κοινωνικό Περιβάλλον (Συλλογή κειµένων). Πάτρα: ΕΑΠ.